Draagmoederschap is een vorm van voortplanting waarbij een vrouw, de draagmoeder, ervoor kiest om voor iemand anders een kind te dragen en te baren. De draagmoeder wordt dus zwanger voor een ander persoon of paar, dit zijn de wensouder(s). 'Draagouder(s)' is de draagmoeder samen met haar eventuele partner. Na de geboorte staat de draagmoeder het kindje af aan de wensouder(s). Hoe werkt draagmoederschap en waar kun je terecht?

Draagouderschap - Draagmoederschap.jpg

Kiezen voor draagmoederschap? 

Is het voor jou niet mogelijk om zelf zwanger te worden of een zwangerschap uit te dragen? Dan kan draagmoederschap een mogelijke oplossing voor je zijn. Er zijn verschillende (persoonlijke) redenen om te kiezen voor draagmoederschap. Voor homoparen is bijvoorbeeld de hulp van een draagmoeder een mogelijkheid om een kind te krijgen. Ook heteroparen die zelf niet zwanger kunnen worden, maar wel een sterke kinderwens hebben, kunnen kiezen voor draagmoederschap.  

De hulp vragen van een draagmoeder voor het vervullen van je kinderwens is niet iets dat je van de ene op de andere dag doet. Hier gaat vaak een heel proces aan vooraf. 

Verschillende vormen van draagmoederschap

Laagtechnologisch draagmoederschap 
Bij laagtechnologisch draagmoederschap wordt de draagmoeder meestal zwanger via inseminatie met het sperma van de wensvader. Door zelfinseminatie kunnen de betrokkenen de bevruchting in principe zelf regelen. 

Hoogtechnologisch draagmoederschap
Bij hoogtechnologisch draagmoederschap wordt in de baarmoeder van de draagmoeder een embryo ingebracht. Dat embryo is ontstaan door een IVF-behandeling (In vitro fertilisatie), waarbij een eicel is bevrucht met een zaadcel. Deze eicel en zaadcel kunnen afkomstig zijn van de wensouders. Er kan echter ook sprake zijn van een gedoneerde eicel of zaadcel. De draagmoeder is in geen van de gevallen de genetische moeder van het kind. 

Meer informatie over de verschillende vormen 

Waar kun je terecht voor hoogtechnologisch draagmoederschap? 

Hoogtechnologisch draagmoederschap werd in Nederland tot voor kort alleen uitgevoerd in het VUmc in Amsterdam. Zij zijn hierin gespecialiseerd en bieden uitgebreide medische en psychosociale begeleiding aan wensouders en draagouders. Behandeling gebeurt op medische indicatie en onder strikte voorwaarden. Bij het VUmc worden alleen eicellen en zaadcellen van de wensouders zelf gebruikt. Het kind is daardoor genetisch verwant aan beide wensouders. Bekijk de brochure van het VUmc.  

Sinds 2019 is Nij Geertgen in Elsendorp de tweede kliniek in Nederland waar IVF bij draagmoederschap mogelijk is. Hier kunnen hetero- en homokoppels ook zwanger worden met hulp van een bekende eiceldonor. Het kind is in dit geval verwant aan de wensvader en aan de eiceldonor. Ook hier gaat uitvoerige psychologische en juridische counseling vooraf aan de medische behandeling.  

Regelgeving rondom draagmoederschap 

In Nederland zijn een aantal regels rond draagmoederschap en zaadcel- en eiceldonatie. Het gebruik van anonieme donoren bij behandeling in de klinieken is niet toegestaan sinds de invoering van de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting in 2004. Draagmoederschap in Nederland is alleen toegestaan op ideële basis; commercieel draagmoederschap is verboden. 

Op dit moment kent het Nederlands familierecht geen specifieke regeling voor draagmoederschap. Bij de geboorte van het kind is daarom niet zeker wie de juridische ouders van het kind zijn. Als een van de betrokkenen zich terugtrekt of de rechter van oordeel is dat het traject niet in het belang van het kind is, is de uitkomst onzeker. 

In de praktijk betekent dit dat als de wensvader niet vruchtbaar is, en er donorsperma gebruikt wordt, het twijfelachtig is of het juridisch ouderschap na de geboorte kan overgaan op de wensouders. Het kind is dan namelijk genetisch verwant aan de draagmoeder en de spermadonor, en niet aan de wensouder. 

Meer informatie over regelgeving

Informatie en begeleiding voor wensouders 

Heb jij een sterke kinderwens en overweeg je om gebruik te maken van een draagmoeder? Bij draagmoederschap ga je niet over één nacht ijs. Het is een bijzonder en intensief traject dat je met z’n allen ingaat. Het is belangrijk om je goed te (laten) informeren en voor te bereiden. Heldere afspraken en zorgvuldige besluiten kunnen problemen in een later stadium voorkomen. Goede begeleiding tijdens het hele proces is essentieel. Dit begint al voordat er sprake is van een zwangerschap. Fiom kan je hierbij helpen. 

Overweeg je zelf om draagmoeder te worden? 

Als je erover nadenkt om draagmoeder te worden, dan is het goed om na te denken over welke gevolgen dit heeft voor jou. Draagmoederschap is voor alle betrokkenen een traject met emotionele, praktische, ethische en juridische haken en ogen. Ook voor jou is goede voorlichting en begeleiding tijdens het hele proces essentieel. Heb je een partner? Dan wordt deze nauw betrokken bij de besluitvorming en begeleiding. Zijn jullie getrouwd? Dan worden jullie beiden eerst juridisch ouders van het kind. 

Na de geboorte volgt een (juridische) procedure waarin je als draagmoeder het kind officieel afstaat aan de wensouders. Daarbij krijg jij (en je eventuele partner), evenals de wensouders, te maken met de Raad voor de Kinderbescherming

Lees hoe Fiom draagmoeders begeleidt