FAQ Late ontdekking zwangerschap

1. Hoe vaak komt het voor dat een vrouw haar zwangerschap ontdekt bij 30 weken of later? 

Er is geen onderzoek dat laat zien hoe vaak een late ontdekking van de zwangerschap voorkomt in Nederland. Duits onderzoek1 geeft aan dat 1 op de 475 vrouwen hun zwangerschap ontdekt bij 20 weken of meer. Over ontdekking bij 30 weken of later zijn geen cijfers bekend. 

2. Hoe vaak komt het voor dat een vrouw pas bij de bevalling merkt dat ze zwanger is? 

Exacte cijfers zijn hierover niet bekend, wel schattingen. Hoogleraar verloskunde Jan Nijhuis schat dat een onverwachtse bevalling in een groot ziekenhuis in Nederland 0 tot 2 keer per jaar voorkomt; dit zegt hij in een artikel van RTL nieuws in 2018.  

3. Hoe kan het dat een vrouw haar zwangerschap pas bij 30 weken of later merkt? 

Vaak zijn zwangerschapssymptomen bij deze vrouwen afwezig of worden verkeerd geïnterpreteerd. Vrouwen uit ons onderzoek kregen geen dikke buik en de meesten bleven elke maand bloedingen houden. Hierdoor konden ze moeilijk herkennen dat ze zwanger waren. Veel vrouwen denken niet aan een zwangerschap omdat ze voorbehoedsmiddelen gebruiken. Zij wijten bepaalde verschijnselen aan iets anders, bijvoorbeeld misselijkheid door verkeerd eten of vermoeidheid door warm weer. Dat geldt ook voor vrouwen die van een arts te horen hebben gekregen dat ze niet zwanger kunnen worden.  

In sommige gevallen kan stress of spanning een rol spelen. Een aantal professionals uit ons onderzoek gaf aan dat het laat ontdekken van een zwangerschap vaker voorkomt bij mensen waar veel aan de hand is, waar veel problemen spelen. Ook een van de vrouwen in ons onderzoek vertelde dat ze in een kwetsbare situatie zat die al haar aandacht vroeg. 

4. Hoe kan het dat een vrouw die 30 weken of langer zwanger is geen dikke buik heeft? Waar blijft het kind dan? 

De baby kan ver naar achteren liggen en vaak spant een vrouw haar buikspieren meer aan als ze merkt dat ze een buikje krijgt en niet weet dat ze zwanger is. Een vrouw uit ons onderzoek kreeg van een arts de verklaring dat haar kind diep tegen haar rug aanlag. Daardoor was het niet zichtbaar en heeft ze het ook niet gevoeld. 

Ook een aantal professionals uit ons onderzoek heeft meegemaakt dat de zwangerschap niet zichtbaar was, dat er geen buikgroei was. Sommigen vertelden dat ze hadden gezien hoe de buik van een vrouw plotseling groeide nadat ze wist dat ze zwanger was. Dit komt ook terug in de verhalen van vrouwen uit ons onderzoek.  

Joost Bosma, gynaecoloog in het Isala Ziekenhuis in Zwolle, beschrijft één en ander in dit artikel.

5. Een vrouw merkt toch ook dat ze zwanger is doordat haar menstruatie uitblijft? 

De meeste vrouwen in ons onderzoek bleven tijdens de zwangerschap bloedverlies houden. Achteraf gezien was dit soms wel anders dan de normale menstruatie, de bloedingen waren bijvoorbeeld minder hevig, maar niet zodanig dat ze aan een zwangerschap dachten. Eén vrouw die al jaren dacht dat ze niet zwanger kon worden had sowieso geen bloedingen.  

6. Gebeurt dit niet alleen maar een bepaald type vrouwen? 

Het kan iedereen in de vruchtbare leeftijd overkomen, alle lichaamsvormen en maten, alle leeftijden, al moeder of niet en elk opleidingsniveau. Zo beschrijft een medisch maatschappelijk werkster van een ziekenhuis dat het vrouwen overkomt in alle lagen van de bevolking. Ze geeft aan dat het niets zegt over wie jij bent als mens, dat een vrouw die dit gebeurt niets verkeerd heeft gedaan, het overkomt haar en ze heeft er hulp bij nodig. 

7. Kan het ook dat de vrouw het wél gemerkt heeft maar deed alsof ze het niet wist? 

Dat kan inderdaad maar gaat over een andere groep. Sommige vrouwen houden hun zwangerschap bijvoorbeeld geheim uit schaamte of omdat ze gevaar lopen als het ontdekt wordt. Zij hebben een reden om de zwangerschap te verbergen en niet te laten merken dat ze het wisten. Hun situatie is anders dan die van de vrouwen die het laat ontdekken.  

Sommige door ons geïnterviewde gynaecologen en verloskundigen hadden wel eens de indruk dat een vrouw het toch wist, ook al zei ze van niet. Of dit werkelijk zo was is niet meer te achterhalen.