Wetsvoorstel voor draagmoederschap en afstamming

zwanger
29/04/2020 -

Op 24 april is het concept wetsvoorstel ‘Kind, draagmoederschap en afstamming’ in internetconsultatie gegaan. Organisaties en burgers kunnen tot 22 mei reageren. De afgelopen maanden is op het ministerie van Justitie en Veiligheid gewerkt aan dit wetsvoorstel waarmee draagmoederschap wettelijk wordt geregeld in Nederland. De nieuwe wet moet bescherming bieden aan het kind, de draagmoeder en toekomstige ouders. Onderstreept wordt dat een kind het recht heeft om te weten aan wie het genetisch verwant is. Er komt één centraal punt waar men terecht kan voor bij de overheid bekende afstammingsinformatie.

Meer zekerheid voor alle betrokkenen

Met een wettelijke regeling bestaat al vóór de zwangerschap rechtszekerheid over wie de juridische ouders van het kind zijn en is voor de wensouders duidelijk aan welke voorwaarden moet worden voldaan bij draagmoederschap. Het is daarbij van belang dat er geen enkele sprake is van druk, misbruik of (commercieel) winstoogmerk. 

Op dit moment is er geen regeling en dat brengt risico’s met zich mee, zowel voor het kind en de wensouders als voor de draagmoeder. Zo is er nu vanaf de geboorte geen zekerheid over wie uiteindelijk juridisch de ouders van het kind zijn, wie het verzorgt en opvoedt, welke achternaam het zal dragen en welke nationaliteit het zal hebben. Er komt een regeling voor alle vormen van draagmoederschap.

Wetsvoorstel

Volgens het wetsvoorstel zijn de wensouders straks vanaf de geboorte meteen de juridische ouders van het kind. Nu is dat nog de draagmoeder. Onder de nieuwe regeling bekijkt de rechter vooraf of aan alle voorwaarden voor draagmoederschap is voldaan. Vóórdat de draagmoeder en de wensouders een verzoek bij de rechter kunnen indienen voor toestemming, moeten zij voorlichting en counseling volgen. Dit zorgt ervoor dat alle betrokkenen weten waaraan ze beginnen. De wensouders worden verplicht het kind informatie te geven over de afstamming.

Het streven is dat wensouders die op zoek zijn naar een draagmoeder en vrouwen die voor een ander een kind willen dragen, bij één centrale instantie terecht kunnen. Met een zogenaamde ‘draagmoederbank’ hoopt men te voorkomen dat wensouders voor behandeling naar het buitenland gaan. Er komt er een verbod op kinderkoop.

Eén loket voor afstammingsinformatie

Volgens het wetsvoorstel moet ieder kind kunnen achterhalen waar hij of zij vandaan komt, van wie hij of zij biologisch afstamt. Dat is van belang voor de ontwikkeling van de identiteit. Of iemand nu is geadopteerd, geboren uit een draagmoeder of na donorconceptie. Deze informatie moet altijd makkelijk te vinden zijn. Nu zijn deze gegevens soms onvolledig en moeilijk te achterhalen. Daarom komt er één loket, waar alle beschikbare informatie over identiteit en oorsprong is op te vragen.

Fiom en draagmoederschap

Fiom biedt informatie en counseling aan draag- en wensouders bij laag technologisch draagmoederschap en onderschrijft het belang van een Nederlandse regeling voor draagmoederschap. We missen in het voorgestelde proces wel een toetsing van de wens- en draagouders, op basis waarvan de rechter toestemming kan verlenen voor een directe overgang van de ouderlijk macht van draagmoeder naar (wens)ouders.

We weten uit onze ervaring dat afstammingsvragen existentiële vragen zijn die levenslang van invloed kunnen zijn. Naar onze mening moeten mensen zelf kunnen achterhalen dat er aanvullende informatie is over hun ontstaansgeschiedenis, zelfs als hun ouders hen niet informeren. Bijvoorbeeld door een aantekening op de geboorteakte. We zien daarbij het recht op afstammingsgegevens graag (grond)wettelijk vastgelegd. 

Buitenland

Het concept wetsvoorstel maakt het mogelijk om aan de Nederlandse regeling voor draagmoederschap een regeling te koppelen voor de erkenning van de juridische positie van kinderen die uit een buitenlandse draagmoeder zijn geboren. Fiom is hier terughoudend in. Bij internationaal draagmoederschap is vaak sprake van commerciële belangen en bemiddelaars, en zijn er grote verschillen tussen landen wat betreft het juridisch kader en de mate waarin toezicht wordt gehouden. Al zijn in Nederland beleidsmatig de zaken goed op orde, dan nog is het moeilijk te controleren of de uit het buitenland afkomstige informatie klopt. 

Fiom heeft gereageerd op het wetsvoorstel. Je kunt de reactie van Fiom en de reacties van anderen lezen op de website van de overheid. 

Meer lezen

Internetconsultatie op het wetsvoorstel

Nieuwsbericht Rijksoverheid

Nieuwsbericht Fiom over regeling draagmoederschap juli 2019

Reactie minister Dekker op kamervragen juli 2019