De vikingen komen

02/02/2015 -

In het Volkskrant Magazine van afgelopen weekend stond het verhaal van Esma die overweegt via de Deense spermabank Cryos een zaaddonor te vinden.

Nederlandse vrouwen of stellen vinden steeds vaker de weg naar het buitenland om hun kinderwens te vervullen. Daar zijn geen wachtlijsten, er zijn meer mogelijkheden en de zaaddonor mag anoniem zijn. Voor sperma van een anonieme donor hoef je overigens zelf niet eens de grens meer over. Voor een paar honderd euro stuurt bovengenoemde spermabank Cryos je een rietje met ingevroren anoniem zaad, dat je online bestelt. De handel in sperma is een lucratieve business, waarbij jaarlijks honderden donorkinderen worden geboren.

Zoektocht naar oorsprong

Sinds Nederland in 2004 de donorwet heeft ingevoerd, is het verboden om anoniem zaad te donoren. In Nederland zijn voor die tijd zo’n 40.000 tot 45.000 kinderen verwekt met anoniem donorzaad.

Wat blijkt uit de praktijk?

Fiom begeleidt zoekacties van mensen naar hun biologische familie. Daarbij beheert Fiom de KID-DNA databank die het via DNA-matching mogelijk maakt dat mensen hun donor, donorkind of halfbroer of –zus kunnen vinden.

Uit onze praktijkervaring met de KID-DNA databank, blijkt dat donorkinderen, net als geadopteerden, erg bezig kunnen zijn met vragen over hun oorsprong. Donorkinderen zijn vaak niet op zoek naar een vader(figuur), die hebben ze meestal al. Het is vaak voldoende om de donor eens te ontmoeten en wat vragen te kunnen stellen, zodat ze weten of ze bepaalde eigenschappen van hem hebben en op hem lijken. Ook zijn ze  nieuwsgierig naar eventuele halfbroers of zussen die verwekt zijn met hulp van dezelfde donor. Op zoek naar overeenkomsten en herkenning. Van hen leren we dat met name geheimen over hun ontstaansgeschiedenis impact kunnen hebben, vooral als ze uitkomen op een vervelende manier.

Wensouders zouden dit soort dingen van tevoren moeten weten. Het gaat immers om hun toekomstige kinderen, met wie ze het beste voor hebben.

Informatie voor wensouders

Het is belangrijk dat wensouders weten waar ze terecht kunnen voor informatie over consequenties van hun keuzes. Waar ze hulp kunnen krijgen. Bij heterostellen speelt vaak de positie van de donor een rol, en hoe deze zich verhoudt tot die van de man. Het is goed om open te zijn over de onzekerheden die dit met zich meebrengt en te horen hoe anderen hiermee omgaan. Over hoe je het hierover kan hebben met je kind. Het is goed om wensouders te informeren over wat er bekend is vanuit onderzoek en praktijkervaring. Als specialist op afstammingsvragen kan Fiom hier een rol in spelen.

Nadelen

Wij denken dat aan de omvangrijke commerciële handel in Deens sperma nadelen kleven. Zo kunnen kinderen geboren uit anoniem donorzaad er niet achter komen van wie ze afstammen. Terwijl dit een Internationaal Kinderrecht is. Daarbij stelt Anne Brewaeys in het Volkskrant-artikel de terechte vraag wat er gebeurt met de donorgegevens als Cryos failliet gaat of er anderszins mee stopt. Van overheidswege is er geen donorregister aan de spermabank verbonden.

Nieuwe impuls donorwerving

Maar hoe zorgen we ervoor dat Nederlandse stellen hier geholpen worden bij hun kinderwens? Zodat zowel zij geholpen worden, maar ook hun kinderen er later achter kunnen komen wie hun donor is.

Ons voorstel is om in Nederland een nieuwe impuls te geven aan de donorwerving. Sinds de inwerkingtreding van de Donorwet in 2004 is er geen extra energie gestoken in het aantrekken van nieuwe donoren. Er werd van uitgegaan dat opheffing van anonimiteit automatisch zou leiden tot een teruggang van het aantal donoren.

Opheffing van de anonimiteit hoeft echter helemaal niet te betekenen dat het aantal donoren afneemt. In Engeland is, ondanks afschaffing van anonimiteit, juist sprake van een toename van het aantal donoren. Dit dankzij een grote wervingscampagne waarbij het imago van de zaaddonor een enorme oppepper krijgt. Niks geen schimmig gebeuren. Nee, juist aandacht voor hun altruïstische motieven: je helpt als donor anderen hun (kinder)wens te vervullen. Donorschap wordt daardoor normaler en zit er in de lift.

Wij zijn voor een wervingscampagne 2.0 waarbij een goede samenwerking tussen de verschillende betrokkenen de basis vormt. Hopelijk kunnen we daarmee het tij keren en de donorpraktijk succesvol vormgeven naar Nederlandse maatstaven.

Meer lezen?

Lees hier de reactie van Ties van der Meer, voorzitter van Stichting Donorkind, op het Volkskrant artikel.