Terugblik werkconferentie ongewenste zwangerschap

05/11/2014 -

Verslag werkconferentie 'Het belang van een eigen keuze'.

Zo’n  130 deelnemers van verschillend pluimage hebben zich 30 oktober verzameld in De Eenhoorn te Amersfoort. Hun doel: kennis verzamelen rondom ongewenste zwangerschap en aanbevelingen geven voor de landelijke samenwerkingsafspraken hieromtrent.

De dag wordt geopend door dagvoorzitter Ton Haas van de Piranha’s. Tijdens de kennismaking wordt al duidelijk dat de veranderingen in de zorg vaak voor onduidelijkheid zorgen. Zowel voor de klant als ook voor de organisaties. Daar hopen we met deze conferentie verandering in te brengen.

Boekentafel_ werkconferentie ongewenste zwangerschap.

Fiom-directeur Rineke van Kessel opent de conferentie. Ingegeven door de bezuinigingen van VWS ontstaan er ook kansen. Er zal een landelijk netwerk komen rondom de hulp aan ongewenst zwangere vrouwen, preventie krijgt veel aandacht en er zullen landelijke samenwerkingsafspraken worden gemaakt.

Rineke van Kessel

Bij een ongewenste zwangerschap draait het om het maken van een keuze. In een kort filmpje maakt voorzitter van de Raad van Toezicht Ruard Ganzevoort duidelijk dat je keuze altijd te maken heeft met ‘het verhaal waarin je je bevindt’. Verhalen van je omgeving, je familie, je cultuur, hebben hierop invloed. Ganzevoort: ‘Het maken van een  keuze rond ongewenste zwangerschap is niet simpel een lijstje met voors en tegens afgaan, maar er worden fundamentele, ethische en existentiële vragen gesteld. De begeleiding moet dan ook niet de weg van de minste weerstand kiezen, maar juist die moeilijke vragen durven te stellen. Stel de vraag: welk verhaal is van jou? En welke keuze past hierin?’

De volgende spreker is professor Walter Schaeken. Hij begint met de stelling dat het maken van een keuze simpel is. Middels enkele tests, waar het publiek ‘ongewild’ proefkonijn van is, wordt al snel duidelijk dat dit niet het geval is. We laten ons misleiden door taal, cijfers en onze eigen ervaringen. Hierdoor is het maken van een keuze dus niet zo simpel. Het lijkt haast onmogelijk. Ons brein houdt ons geregeld voor de gek, dus hoe moeten wij de ‘juiste keuze’ maken? Professor Schaeken wijst op het onderbuikgevoel. Onbewust maken we vaak de beste keuze, mits we voldoende achtergrondinformatie hebben. Bij een ongewenste zwangerschap is het van belang dat de hulpverlener de juiste informatie geeft en de autonomie van de vrouw respecteert. Professor Schaeken wijst op het belang van digitale keuzehulp als ondersteuning. En door ‘er nog een nachtje over te slapen’ zetten we het onderbuikgevoel ook aan het denken.

Walter Schaeken

Vervolgens gaat Willem Beekhuizen in op het ontstaan van de Wet Afbreking Zwangerschap (WAZ). Deze is dertig jaar geleden in werking getreden. Om kwaliteit te kunnen bieden bij het afbreken van een zwangerschap moet er een verbinding zijn tussen de regels/normen van de wet, de richtlijnen in de praktijk en de toetsing van beiden. Willem Beekhuizen schetst het historisch perspectief: van Moederheil via de Dolle Mina’s naar het polderen in de jaren tachtig en de eerste klinieken. De WAZ  was niet onomstreden. Er is een breed spectrum aan meningen over abortus, van moord tot aan een medische ingreep. In 2005 en 2013 is de WAZ getoetst. Tegenstanders proberen het post-abortus syndroom steeds aan te tonen, maar dat is volgens Beekhuizen tot op heden niet wetenschappelijk bewezen. De rol van de huisarts is volgens Willem Beekhuizen minimaal. Zo staat het in de wet omschreven. Hierop wordt meteen gereageerd vanuit de zaal. Een deelnemer geeft aan dat hij als huisarts wel degelijk betrokken is bij de hulp aan een ongewenst zwangere vrouw. Meer dan alleen de zwangerschap vaststellen. Net als bij het besluit tot euthanasie kan hij of zij ondersteuning bieden. Andere hulpverlening is hierbij van meerwaarde.

Deelnemers

Dan is het tijd voor het Tafelgesprek. Aan tafel zitten Gabie Raven (abortusarts), Gé Donker (huisarts en onderzoeker) en Koosje Lousma (hulpverlener bij Fiom). De voorzitter vraagt over wie we het hier hebben, wie is de cliënt? Koosje vertelt over haar ervaringen in de spreekkamer. Het is niet alleen de losbandige tiener die niet heeft opgelet. Het kan ook de carrièrevrouw van dertig zijn, die niet had gerekend op een zwangerschap. Voor beide vrouwen is het een dilemma wat te doen. Gabie Raven nuanceert: bij Fiom komen alleen de vrouwen die twijfelen. Zij ziet als abortusarts de vrouwen die voor een abortus kiezen. Ook in de kliniek voeren zij besluitvormingsgesprekken. En 23% van de vrouwen sturen zij naar huis zonder ze een behandeling te geven, omdat ze inschatten dat deze vrouwen niet achter hun keuze staan.De discussie gaat vervolgens over of de abortuskliniek wel een neutraal terrein is voor een dergelijk gesprek. Kan het ook bij een pleegzorgbureau? De gesprekken die in de kliniek worden gehouden zijn neutraal en van goede kwaliteit. Dit staat niet ter discussie.

Panelgesprek

Gé Donker heeft onderzoek gedaan bij verschillende huisartsen. 25% van de vrouwen die bij de huisarts komt met een onbedoelde zwangerschap twijfelt of verandert van mening. Daarom is het van belang dat de huisarts hier voelsprieten voor heeft. En samenwerkingsafspraken (naar wie verwijs ik wanneer?) zijn noodzakelijk. Vanuit de zaal wordt gevraagd hoe vaak een huisarts een ongewenst zwangere vrouw ziet. Dat is enkele keren per jaar. En juist daarom, geeft Gé Donker aan, moet de informatie rondom ongewenste zwangerschap voor de huisarts op een centrale plek staan. De juiste hulpverleners moeten goed vindbaar zijn.

Interactieve paneldiscussie

Koosje Lousma geeft aan dat als zij een cliënt heeft die doorverwezen is, zij altijd nog even contact opneemt met de verwijzer. Korte lijnen en een goede samenwerking zijn heel belangrijk.Fara (Belgisch Luister- en informatiepunt rond zwangerschapskeuzes) herkent de discussie. De vrouw die ongewenst zwanger is, mag twijfelen. En ze moet terecht kunnen daar waar ze zelf het beste geholpen wordt. Als we elkaar als organisaties maar weten te vinden. Heb vertrouwen in elkaar, want we doen allemaal professioneel werk. De signaleringstaak die genoemd is, hebben we allemaal. Dan wordt de vraag gesteld: is er wel een probleem? Duidelijk is geworden dat er nogal wat schotten zitten tussen verschillende organisaties. We zijn niet allemaal bekend met de mogelijkheden die er zijn. De ongewenst zwangere vrouw heeft soms meerdere gesprekken nodig, hulp op maat. Dus zoek elkaar op, geef feedback.

Na deze spraakmakende discussie is het tijd voor de lunch. Het tweede gedeelte van de dag wordt afgetrapt door de pitches van de diverse workshopleiders. Deelnemers moeten nu zelf een keuze maken. De besluitvorming verloopt even chaotisch, maar daarna zijn alle workshops gevuld en kan iedereen aan de slag.

Workshop

Na de workshops komt iedereen weer samen. Op basis van de verzamelde kennis worden de aanbevelingen voor de samenwerkingsafspraken opgeschreven. Hier al enkele aandachtspunten: de hulp in de regio moet op maat. Alle informatie rondom ongewenste zwangerschap moet op een plek te vinden zijn. En schotten tussen de verschillende hulpinstanties moeten verdwijnen en er moet meer samengewerkt worden. De projectgroep zal alle aanbevelingen meenemen.

Flipovers

Als afsluiting van de dag wordt  Zwanger, wat nu? gelanceerd. Rineke van Kessel neemt de deelnemers mee door het online hulpprogramma en laat zien hoe de website er voor de cliënt en de hulpverlener uit ziet. Vervolgens lanceert Linda Voortman, Tweede Kamerlid voor Groenlinks, 'Zwanger, wat nu?' officieel middels een ferme klap op De Rode Knop!

Linda Voortman

Tijd voor de bubbels!

Borrel

Verslag door Karin Somers.