Staat beroept zich op verjaringstermijn in rechtszaak afstandsmoeders

Staat beroept zich op verjaringstermijn in rechtszaak afstandsmoeders
24/09/2021 -
Categorie: Afstandsmoeder

Op vrijdag 24 september 2021 behandelde de rechtbank Den Haag de bodemprocedure van Trudy Scheele-Gertsen en Bureau Clara Wichmann tegen de Staat. Tijdens de op sommige momenten emotionele zitting bood de Rechtbank aan verschillende vrouwen de mogelijkheid om hun verhaal te doen. De Rechtbank verwacht op 15 december 2021 uitspraak te doen in deze zaak.

Het ging in deze zaak om de vraag of de Staat onrechtmatig heeft gehandeld tegenover mevrouw Scheele-Gertsen en andere moeders die in de jaren 1956-1984 afstand moesten doen van hun kind. Afstandsmoeder Trudy Scheele-Gertsen stelde de Nederlandse Staat aansprakelijk voor het leed dat haar is aangedaan. Trudy zegt in de jaren zestig gedwongen te zijn haar kind af te staan ter adoptie, terwijl ze zelf voor hem wilde zorgen. Belangenorganisatie Bureau Clara Wichmann steunde de zaak door in deze zaak op te komen voor de belangen van alle vrouwen die zijn gescheiden van hun kind.  

Beroep op verjaring 

De Staat beroept zich op de verjaringstermijn omdat het hier gaat om een civiele procedure.  
De Staat zegt dat de zaak is verjaard, omdat het zo lang geleden is gebeurd. Bovendien is er geen bewijs voor onrechtmatig handelen. Met name de rol van de Raad voor de Kinderbescherming kwam veelal ter sprake. ‘De Raad voor de Kinderbescherming handelde destijds naar eer en geweten’ zo stelt landsadvocaat Mette van Asperen. Zij verwijst daarbij naar de bestaande afstands- en adoptiedossiers als objectieve bewijsvoering. 
 
“Dat neemt niet weg dat de overheid er begrip voor heeft dat vrouwen met gemengde gevoelens terugkijken op het afstand doen, en dat ze verdriet hebben gehad en misschien nog steeds hebben”, zo verwoordt mevrouw van Asperen. Ze voegt eraan toe dat demissionair minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) met deze groep vrouwen in gesprek wil blijven, om op deze manier toe te werken naar erkenning. “Hij herkent het leed en noemt het een zwarte bladzijde in de geschiedenis van Nederland. Dat doet hij niet voor niets.”  

Uitzondering op verjaring 

Advocaat Lisa-Marie Komp vertegenwoordigt Trudy en Bureau Clara Wichmann in deze zaak. Zij verzoekt de Rechtbank een uitzondering te maken op de verjaringstermijn. Zij beroept zich hierbij op de zogezegde redelijkheid en billijkheid. Hierbij verwees zij naar een vergelijkbare zaak in Australië (staat Victoria) waarbij de verjaringstermijn voor dergelijke vorderingen ook ter discussie staat. 
 
Mevrouw Komp verwees ook naar de zaak van Dilani Butink en de uitspraak van minister Dekker om zich in zaken rondom interlandelijke adoptie niet langer te beroepen op de verjaringstermijn. Zij stelde dat dit dan toch ook in deze zaak kon gelden. De landsadvocaat ziet die parallel niet. Dit omdat afstandsmoeders in Nederland altijd hun dossier zouden kunnen inzien. Dit wordt weerlegd door de aanklagers.  

Vrouwen die in een buitengewoon kwetsbare positie zaten, zijn wat de aanklagers betreft aan hun lot overgelaten. De Raad voor de Kinderbescherming had volgens mevrouw Komp moeten voorkomen dat moeders en kinderen gescheiden werden. De Raad voor de Kinderbescherming heeft volgens haar verzaakt om juiste en volledige informatie te geven, niet het belang van moeder en kind behartigd en hiermee heeft de Staat onzorgvuldig gehandeld. Het aanspannen van een civiele procedure wordt door mevrouw Komp gezien als ‘empowerment’. Een manier voor de vrouwen om alsnog op te komen voor hun rechten.  

Erkenning 

De vrouwen hebben jaren geleefd met een geheim uit angst om niet geloofd te worden. Veel vrouwen hebben zich buitengesloten gevoeld of voelen zich tot de dag van vandaag buitengesloten. Will van Sebille, oprichter van Stichting De Nederlandse Afstandsmoeder, zei namens deze vrouwen hierover het volgende: 

‘Ik heb meer dan 300 vrouwen gesproken. Er zit een enorme diversiteit in de situatie en het verhaal van deze vrouwen. De constante factor is dat ze allemaal niet geloofd werden. Mogelijk herinneren zich het verhaal niet tot in details, maar de ervaring is voor velen zo traumatisch; dat vergeet je niet. Er is een behoefte aan erkenning. Serieus worden genomen en niet worden weggezet als mensen die het zich niet goed genoeg herinneren.’ 

Geschiedenis kan je niet veranderen, maar de erkenning kan wel het verschil maken in het schuldgevoel en de schaamte die de vrouwen in sommige gevallen al decennialang met zich meedragen, zo besluit mevrouw Komp.  

Beroep op verjaring is voor Fiom moeilijk te rijmen met erkenning 

Tijdens de zitting van vandaag hoorden we opnieuw de verhalen van vrouwen die tot op de dag van vandaag pijn ervaren door hun verleden. Dit verjaart nooit. De ervaring heeft ook impact op volgende generaties. 

Het beroep van de Staat op verjaring draagt niet bij aan de erkenning van het leed van de vrouwen en hun omgeving. Vrouwen die in het verleden onder drang of dwang hun kind hebben moeten afstaan, moeten in hun ervaring serieus worden genomen. Pas als erkend wordt dat dit vrouwen is aangedaan, kunnen vrouwen die tot op de dag van vandaag nog bang zijn om zich uit te spreken, het zwijgen doorbreken.  

De uitspraak volgt op 15 december 2021. Het is het verzoek van de eisers om dit in openbaarheid te doen. De rechtbank gaat zich hier over buigen.

Meer lezen

De opstelling van de staat in zaken rondom afstandsmoeders en verjaring bij adoptie, Kamervragen 24 september 2021