Internationale regels draagmoederschap: maatschappelijke organisaties aan zet

Draagmoederschap internationale regels
06/04/2017 -
Categorie: Draagmoeders

Juridisch bindende internationale regels voor draagmoederschap zijn er op dit moment niet. De verschillen tussen landen zijn daarvoor -zelfs onder Europese landen- te groot. Zo is draagmoederschap in Spanje en Frankrijk verboden terwijl het in een aantal andere landen, onder voorwaarden, wel mogelijk is. Fiom vindt bij alle ontwikkelingen rond buitenlands draagmoederschap een ethische discussie op z’n plaats en werkt mee aan gezamenlijke richtlijnen in internationaal verband. Nog dit jaar komt de internationale ISS/IRC expertgroep over draagmoederschap in Verona samen.

In de plenaire parlementaire vergadering van de Raad van Europa werd in oktober 2016 het rapport over draagmoederschap van hoogleraar Petra de Sutter uit België besproken. Ze pleit in het rapport voor een veilig wettelijk kader voor altruïstisch draagmoederschap. De aanbeveling is echter verworpen door de vergadering. Er zijn te scherpe tegenstellingen tussen de verschillende landen en systemen. Het parlement veroordeelt de praktijk van draagmoederschap wegens de uitbuiting van vrouwen en hun lichaam uit financieel oogpunt. Hier zouden vooral kwetsbare vrouwen door worden getroffen.

Expertgroep

In internationaal verband zullen het nu vooral de maatschappelijke organisaties zijn die hun invloed kunnen doen gelden. Het Verdrag van de Rechten van het Kind vormt daarbij vaak het uitgangspunt. Fiom neemt deel aan de International Reference Centre for the Rights of Children Deprived of Their Family (ISS/IRC) Expertgroep over draagmoederschap en geassisteerde voortplanting. Daarin wordt gewerkt aan een basisprotocol dat op termijn kan dienen als toetsinstrument voor organisaties, klinieken en beleidsmakers: ‘Principles for better protecting children’s rights in assisted reproductive technology and international surrogacy arrangements’. In 2017 vindt de eerste Expertmeeting plaats in Verona.

Staatscommissie Herijking Ouderschap

De Staatscommissie Herijking Ouderschap stelt in haar rapport een Nederlandse wettelijke regeling voor draagmoederschap voor. Fiom is daar voorstander van. “Een eigen juridisch kader en bijbehorende werkwijze doet meer recht aan alle betrokkenen en voorkomt onduidelijkheid”, aldus Sandra van Loon, senior specialist van Fiom. De Staatscommissie adviseert om aan de Nederlandse regeling een bepaling te koppelen voor de erkenning van de juridische positie van kinderen die uit een buitenlandse draagmoeder zijn geboren. “We zijn terughoudend wat betreft een koppeling voor buitenlands draagmoederschap en vinden een ethische discussie hier zeker op zijn plaats. In Nederland is commercieel draagmoederschap verboden. In de Verenigde Staten en Canada is nu toch sprake van bedrijfsmatige, grootschalige bemiddeling waarvan ook Nederlandse wensouders gebruik maken.”

Buitenlandroute

Fiom keurt niet alle vormen van draagmoederschap af. Van Loon: “Wel zijn we bezorgd over het aantal wensouders dat via een buitenlandroute gebruik maakt van draagmoeders en (anonieme) donoren. We pleiten voor het in Nederland toegankelijker maken van draagmoederschap. We vinden het van belang dat er geen enkele sprake is van uitbuiting, misbruik of winstoogmerk. Daarnaast moeten kinderen later toegang hebben tot hun afstammingsinformatie en de wensouders tot goede informatie vooraf, onder andere over de consequenties van hun keuzes voor het kind.”

Meer weten

Children's rights related to surrogacy - Petra de Sutter
Reactie Fiom op rapport staatscommissie Herijking Ouderschap
Kinderbescherming wil internationale regels draagmoederschap - Nu.nl
Internationale regels draagmoeders hard nodig - AD
De wet zit draagmoeders op de hielen - Trouw
'Er moeten internationale regels komen voor draagmoederschap' - de Nieuwsbv (Radio 1) 
Kenniscollectie draagmoederschap - Fiom