Donorkinderen recht op eerlijke behandeling

nieuwsuur sdkb kritiek donorkinderen
12/02/2018 -

Nieuwsuur uitzending legt onvolkomenheden uitvoering Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting bloot

Rond de invoering van de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb, 1 juni 2004) blijkt sprake van onvolkomenheden die tot op de dag van vandaag nadelige gevolgen hebben voor donorkinderen. Veel klinieken die rond de invoering van de Wet alle beschikbare gegevens van donoren moesten aanleveren, blijken dit stelselmatig te hebben geweigerd. En het toezicht daarop ontbrak. Tevens kregen donoren, die oorspronkelijk ingeschreven stonden als B(bekende)-donor (wat mogelijk was vanaf 1989), ten tijde van de invoering van de wet de mogelijkheid om zich alsnog als A(anonieme)-donor te registeren. Dit blijkt uit de Nieuwsuur uitzending van afgelopen weekend.

Met de invoering van de wet dienden Nederlandse klinieken, die werkten met donorsperma, hun gegevens aan te leveren. Dit zodat deze in een landelijke database, beheerd door de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (Sdkb), werden opgeslagen en kinderen zo op zoek konden naar hun biologische vader. Veel klinieken weigerden dit echter te doen, zo blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur.

B-donor werd A-donor 

Er zijn ook klinieken die donoren in 2004 een ander opmerkelijk aanbod deden: zij mochten van een bekende donor juist anoniem worden. Vanaf 1989 hadden donoren namelijk de optie om als B-donor te boek te staan en zo hun ontstane kinderen de kans te geven contact te zoeken vanaf hun 16e levensjaar. Doordat er ten tijde van de invoering van de wet zo gehandeld is, hebben verwekte kinderen geen kans meer hun donor te ontmoeten. 
'Dat gaat rechtstreeks in tegen de geest van de wet', zegt hoogleraar Ethiek van de Zorg Theo Boer in de uitzending. Hij schat dat er duizenden kinderen het slachtoffer zijn. 'Ik vind dat zeer schrijnend, als jij je leven lang weet dat je in contact mag treden met een donor, dan is dat voor jou iets om naar uit te zien. Dat dat jou opeens anno 2018 wordt ontnomen dat is een enorme streep door jouw rekening.'

Zich bekend maken

In de uitzending kwamen ook halfzussen Emi en Maartje aan bod. Zij hebben altijd vanuit de Sdkb te horen gekregen dat hun donorvader zich niet bekend wilde maken. Dit voelde als een tweede afwijzing. De zussen vonden hem echter zelf via een eigen zoektocht middels een internationale DNA-databank. Achteraf blijkt hun donorvader nooit door de kliniek benaderd te zijn.  
Ook Ties van der Meer, voorzitter van Stichting Donorkind, liet in de uitzending weten dat hij veel donorkinderen kent die bij navraag naar gegevens te horen krijgen dat de kliniek water-/brandschade heeft opgelopen waardoor gegevens niet meer beschikbaar zijn. Hij gaf in de uitzending aan twijfels te hebben bij de oprechtheid van die verhalen.

Strafbaar feit 

Al eerder was bekend dat de Sdkb de grootste moeite had alle gegevens van de klinieken binnen te krijgen. Er moest steeds een inhaalslag gemaakt worden, ook met betrekking tot de behandelingen die plaatsvonden na 2004. ‘Sdkb is er nooit in geslaagd om goed grip te krijgen', zo bleek tijdens de uitzending. Hoogleraar Gezondheidsrecht Martin Buijsen geeft aan dat de Sdkb de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) had kunnen inschakelen: 'In de stukken lees je vaker dat de kliniek de donor heeft benaderd en dat hij bezwaren had. Dat is de kluit belazeren. Het is een strafbaar feit. Ook het OM had er werk van kunnen maken.‘ Voormalig minister Schippers noemde vorig jaar al dat de IGZ onvoldoende heeft toegezien op de uitvoering van de wet.

Vergaande bemoeienis

Fiom is geschrokken van de uitzending en pleit voor politieke bemoeienis om het voor donorkinderen, van vóór 2004, mogelijk te maken om toch gegevens te ontvangen over hun donor. ‘Na deze jarenlange onvolkomenheden hebben donorkinderen recht op de waarheid’, aldus Ellen Giepmans, directeur-bestuurder Fiom. 'Voormalig minister Schippers heeft met haar actieplan een goede aanzet gegeven. Nu moeten we als maatschappij doorpakken. Afgelopen week spraken we nog over openheid op ons seminar Drieluik ‘Wie is de donor?!’
In de evaluatie van de wet en de taakstelling van de Sdkb moet worden meegenomen of een centraal register een oplossing kan bieden in het alsnog vastleggen van de ontbrekende donorgegevens. Ook moet er een toezichthouder met bevoegdheden komen.'

Meer weten