Discussie over vergoeding kunstmatige bevruchting alleenstaande en lesbische vrouwen

Foto van een vuist ter illustratie van het conflict betreffende vergoeding KID

Update 20-6-2019: In een kamerbrief kondigt Minister Bruins aan dat er vanaf 01-01-2020 een subsidieregeling komt om KID-behandeling te financieren voor lesbische vrouwen en alleengaande vrouwen die geen medische indicatie hebben voor deze behandeling. Na vijf jaar wordt deze regeling geëvalueerd en besloten of de regeling op dezelfde manier verlengd kan worden of dat er een andere wijze van financiering nodig is.

Update 13-3-2019: Minister Bruins heeft vandaag laten weten dat kunstmatige inseminatie met behulp van een donor dit jaar nog voor alle vrouwen wordt vergoed. Ook voor alleenstaande of lesbische vrouwen. Dit is hij met de zorgverzekeraars overeengekomen. Wel worden de vergoedingen in de toekomst opnieuw bekeken.

Alleenstaande en lesbische vrouwen die via kunstmatige bevruchting (KID) zwanger willen worden, hebben sinds kort geen recht meer op vergoeding van de behandeling. Voorheen was dit doorgaans wel het geval. Volgens het Zorginstituut en de zorgverzekeraars is een medische noodzaak een voorwaarde voor vergoeding. Minister Bruins (Medische Zorg) bevestigde dat het ontbreken van een mannelijke partner geen medische indicatie is, en dat de behandeling daarom niet wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Er is een Kamerdebat aangekondigd over dit onderwerp en er is een petitie gestart om de vergoeding alsnog in het basispakket te krijgen.

Aanleiding

De aanleiding van deze ontwikkeling vindt zijn oorsprong in 2016. De Staatscommissie Herijking Ouderschap kwam destijds met aanbevelingen over draagmoederschap. De begeleiding van ouders die hun kinderwens met behulp van een draagmoeder willen vervullen is complex. De financiering blijkt tekort te schieten omdat deze is gebaseerd op een eenvoudige ivf-behandeling. De Staatscommissie adviseerde daarom om de financiering van complexere ivf-behandelingen onder de loep te nemen, evenals de vraag in welke gevallen draagmoederschap moet worden vergoed. Minister Bruins vroeg het Zorginstituut vervolgens om advies hierover. Het Zorginstituut stelde in haar reactie dat er momenteel geen vergoeding mogelijk is voor behandelingen bij mensen die daarvoor geen eigen medische indicatie hebben, zoals de draagmoeder of een donor. Voor vergoeding zonder medische noodzaak zou een aanpassing van de wet nodig zijn. Het lijkt erop dat zorgverzekeraars in deze stelling ruimte hebben gezien om KID-behandelingen bij alleenstaande en lesbische vrouwen niet langer te vergoeden.

Kamervragen

Kamerlid Ploumen (PvdA) zond op 8 februari 2019 vragen naar minister Bruins over de vergoeding van kunstmatige inseminatie. Het antwoord ontketende een storm van reacties en leidde tot nieuwe Kamervragen. Kamerleden Ploumen (PvdA) en Bergkamp (D66) wilden weten: "Hoe verhoudt dit zich tot de wet gelijke behandeling? De commissie gelijke behandeling heeft hier eerder uitspraak over gedaan, beleid dat in 2011 nog eens door het ministerie is bevestigd." Ze vragen zich af waarom zorgverzekeraars nieuw beleid hebben bepaald zonder tussenkomst van de politiek.

Tweede Kamer debat

Het kabinet zou in het voorjaar van 2019 een reactie geven op het advies van het Zorginstituut over het vergoeden van ivf-draagmoederschap vanuit het basispakket. Er is nu echter eerst een debat aangekondigd over de vergoeding van vruchtbaarheidsbehandelingen. Dit is ook waar het Zorginstituut om vroeg: eerst politieke besluitvorming over de aanbevelingen van de Staatscommissie. Daarna kan ze de minister adviseren.

Petitie

Er is een petitie gestart om de vergoeding alsnog in het basispakket te krijgen. Deze wordt  gesteund door  Meer Dan Gewenst, NVOG, BamMam en het COC. Ook Fiom ondersteunt de petitie. De petitie voor het behoud van de vergoeding is inmiddels door 67.177 mensen ondertekend.

Teken de petitie

Verder lezen