Debat Tweede Kamer over ongewenste zwangerschap en donorkinderen

Op 6 september 2018 debatteerde de Tweede Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) over onderwerpen op de hoofdthema’s medische ethiek, afbreking zwangerschap en euthanasie. Voorafgaand aan dit overleg heeft Fiom input geleverd middels een brief aan de commissieleden. We hebben daarin aandacht gevraagd voor kwesties rond abortus, afstandsmoeders, afstammingsgegevens en donorkinderen. Daarin pleitten we o.a. voor gratis inschrijving van donorkinderen voor DNA-onderzoek.

Het aantal stukken op de agenda was eigenlijk te groot en uiteenlopend, om recht te kunnen doen aan alle onderwerpen. Verschillende Kamerleden gaven dit ook aan, onder andere van der Staaij (SGP) die noemde dat de onderwerpen het meer dan waard zijn om een diepgaander vervolgdebat op thema te voeren. Doordat met 6 minuten spreektijd per fractie keuzes moesten worden gemaakt, ging veel aandacht uit naar afbreking zwangerschap en raakten kwesties rond afstamming en donorconceptie in dit debat wat ondergesneeuwd.

Donorkinderen

Léonie Sazias (50PLUS) noemde dat het voor een kind van levensbelang is om te weten waar zijn biologische wortels liggen. Een van de belangrijkste pijlers van je identiteit. Ze haalde aan dat in de overgangsregeling van de Donorwet in 2004, beloofd is dat alle donoren aangeschreven zouden worden met de vraag of ze anoniem wilden blijven of niet. Dat is niet gebeurd. Haar vraag is wat de minister gaat doen om deze kinderen van vóór 2004 toch toegang te geven tot gegevens.

Carla Dik-Faber (CU) gaf aan teleurgesteld te zijn over het niet vergoeden van de inschrijving van donorkinderen in de DNA-databank. Ze stelde de vraag of we hiermee recht doen aan hun positie, waar ze part nog deel aan hebben. De € 250,- inschrijfkosten voelt voor hen of hen onrecht wordt aangedaan, en zijn voor de overheid de kosten niet. Haar vraag is of vanuit de overheid daarom toch geen gebaar gemaakt moet worden richting de donorkinderen.

Minister de Jonge verwijst voor de inzet van de regering voor donorkinderen om de donor te vinden, naar het 'Actieplan ondersteuning donorkinderen' en staat achter de huidige procedure voor donorkinderen van vóór 2004. Hij geeft aan dat, als de overheid voor alle donorkinderen de inschrijving in de DNA Databank zou vergoeden, dit 10 miljoen euro zou kosten. Dit is echter niet correct.

De minister gaat in deze berekening uit van het totale aantal geschatte donorkinderen tot 2004, namelijk 40.000. In de praktijk zal het aantal donorkinderen dat zich inschrijft echter aanzienlijk lager zijn. Van alle donorkinderen weet een groot deel niet dat ze donorkind zijn, of zij weten het wel maar hebben geen behoefte om te zoeken naar de donor. Zo staan in de Fiom KID-DNA Databank sinds 2010 976 donorkinderen ingeschreven, tot en met 28 februari 2018. Een dergelijk aantal is beter te overzien.

De Jonge blijft er vooralsnog helaas bij dat de inschrijving van donorkinderen van voor 2004 in de DNA Databank niet vergoed wordt. Donoren kunnen zich wel gratis inschrijven. Op de vraag van Dik-Faber of het klopt dat het met de huidige technieken moeilijk is om halfbroers en -zussen te vinden en of dat verbeterd kan worden, komt de minister schriftelijk terug. 

Keuzehulp bij onbedoelde zwangerschap

Zowel in de media (door Humanistisch Verbond) en tijdens het commissieoverleg zijn vragen gesteld over de onafhankelijkheid van Siriz bij keuzegesprekken en waarom zij meer geld krijgt dan Fiom. Ellemeet (GroenLinks), Ploumen (PvdA) en Hijink (SP) stellen dat keuzehulp bij ongewenste zwangerschap onafhankelijk moet zijn en dat dit haaks staat op wat Siriz stelt, namelijk dat het ongeboren leven beschermd moet worden.

De minister wil niet ingaan op de financiering omdat er wordt gezocht naar een andere vorm van financiering  en samen met veldpartijen de plannen uitgewerkt worden. Hij stelt dat de kwaliteit van de keuzehulp voorop moet staan, dat de vrouw zelf beslist en niet gepusht mag worden. Staatssecretaris Blokhuis voert de discussie rond onafhankelijke keuzehulp en daarom wil de Jonge hier nu niet verder op ingaan.

Wet afbreking zwangerschap

De wet afbreking zwangerschap wordt geëvalueerd. Hierin komt aan de orde de ervaren kwaliteit, (financiële) toegankelijkheid en het besluitvormingsproces. De minister wil inzicht krijgen in de beweegredenen om over te gaan tot afbreking van de zwangerschap. Hier kwam vanuit de commissie kritiek op omdat die nadruk op beweegredenen juist het taboe en schaamte in stand houdt. De noodsituatie is nu leidend, misschien moest dat criterium geschrapt worden. De minister stelt dat er bewust geen definitie is van het begrip noodsituatie. Het is aan de vrouw zelf om dat besluit te nemen.

Ellemeet vraagt of de minister in de evaluatie mee wil nemen dat veel vrouwen schroom ervaren bij hun keuze voor abortus

Abortuspil

Ploumen en Ellemeet zijn bezig met de voorbereiding van een initiatiefvoorstel dat moet regelen dat de abortuspil kan worden voorgeschreven door de huisarts. Eerder werd dit al voorgesteld door het vorige kabinet, maar in het huidige kabinet was er geen draagvlak. Er lijkt zich een krappe meerderheid in de Kamer af te tekenen met naast GroenLinks en PvdA nu ook SP, PVV en D66. 

Nazorg abortus en herhaalde abortus

Verschillende partijen ondersteunen het pleidooi van Fiom voor betere nazorg bij abortus. De minister wil een grotere rol voor de huisarts voor nazorg en anticonceptie counseling. Zij zouden naast medische zorg ook psychosociale zorg moeten bieden. Hiermee hoopt de minister ook herhaalde abortussen tegen te gaan.

Meer lezen

Agenda Debat 6 september 2018

Ingezonden brief Fiom aan Tweede Kamer

Meer informatie over het overleg Medische Ethiek op 6 juli 2018: 

Kamerbrief Nota Medische Ethiek 

Nieuwsbericht Overleg Medische Ethiek