Aandacht voor maatschappelijk debat in Nota medische ethiek

12/07/2018 -

Op 6 juli stuurde minister de Jonge van VWS de Nota medische ethiek aan de Tweede Kamer. In deze nota komt een aantal thema’s aan de orde, waaronder vraagstukken rond het begin van het leven zoals onbedoelde (tiener)zwangerschappen en herhaalde abortus. Ook wordt ingegaan op de ondersteuning van donorkinderen.

Evaluatie van de Wet afbreking zwangerschap

De minister geeft opdracht voor evaluatie van de Wet afbreking zwangerschap. Onderzocht zal worden hoe de wet in de praktijk functioneert sinds de wetswijziging in 2010. Mogelijke psychosociale en fysieke gevolgen van een abortus, de informatievoorziening, toegankelijkheid van keuzehulpverlening en nazorg na abortus worden meegenomen in de evaluatie. 

Fiom vindt het belangrijk dat vrouwen bij een ongewenste of onbedoelde zwangerschap de vrijheid hebben om een weloverwogen keuze te maken. Voorafgaand aan een abortus zijn neutrale informatievoorziening en keuzehulpverlening essentieel en mogen er geen drempels zijn om hulp te zoeken. 

11 juli, gaf Minister de Jonge in zijn antwoord op kamervragen aan dit goed te beseffen: “Ik acht het van belang dat iedere (jonge) onbedoeld zwangere vrouw (en haar partner) - indien nodig - goed ondersteund kan worden bij het maken van een goed afgewogen beslissing. Ook voor het voorkomen van (psychische) problemen en spijt op de lange termijn. Keuzebegeleiding kan hierin ondersteuning bieden, zowel voor een abortus als daarna.”

De resultaten van de evaluatie worden in het najaar van 2019 verwacht.

Herhaalde abortus

De Jonge meldt dat hij met huisartsen en abortusartsen heeft gesproken over het feit dat een op de drie vrouwen niet voor het eerst een zwangerschap laat beëindigen. Kern van het probleem is volgens hem het ontbreken van adequate anticonceptie. Daarom wil de minister bekijken of het plaatsen van duurzame anticonceptie zoals een spiraaltje in abortusklinieken vergoed kan worden. 

In maart van dit jaar publiceerde Fiom de resultaten van een verkennend onderzoek naar herhaalde abortus (Bolt & Van der Heij, 2018). Eén van de aanbevelingen is het zorgen voor anticonceptiebegeleiding op meerdere momenten en in meerdere levensfases na de eerste abortus. Het vergroten van de toegankelijkheid van anticonceptie voor deze groep vrouwen is een belangrijke stap. Fiom wil daarbij benadrukken dat een herhaalde ongewenste zwangerschap niet alleen voorkomen wordt door de toegang en kennis over anticonceptie te verbeteren. Er moet ook aandacht zijn voor het persoonlijke proces en de context waarbinnen nieuwe anticonceptiekeuzes worden gemaakt.

Evenals de minister onderschrijft Fiom het belang van nazorg na abortus. Dit kan door toegang tot psychosociale begeleiding na een abortus laagdrempelig te maken, bijvoorbeeld door middel van de gratis online hulp bij abortusverwerking.  

Ondersteuning van donorkinderen

Op het gebied van donorverwantschap wil dit kabinet zich inspannen om donorkinderen waar mogelijk te ondersteunen zonder de in het verleden verworven rechten van de anonieme donoren in te perken. De minister geeft in de nota de stand van zaken m.b.t. de uitwerking van het ‘Actieplan ondersteuning donorkinderen’ van zijn voorganger. Stichting Donorgegevens (SDKB) en de klinieken maken afspraken over het aanleveren van de gegevens van donoren van vóór 2004. Er wordt door Fiom, Stichting Donorkind, Donor Detectives, SDKB, Klem en NGOV gewerkt aan een plan om anonieme donoren van vóór 2004 op te roepen om zich bekend te maken. Alsook aan optimalisering van de voorlichting aan en begeleiding van donorkinderen, donoren en (wens)ouders.

Door een wijziging in de Wet Donorgegevens wordt het mogelijk om centraal toezicht te houden op het maximale aantal kinderen per donor. Ook wordt wettelijk de taak van SDKB verruimd tot het bijeenbrengen van donorkinderen van dezelfde donor, als zij dit zelf wensen.

Kosten voor DNA-onderzoek

Eind 2017 vond een rondetafelgesprek plaats over nieuwe inzichten uit DNA-onderzoek. De minister geeft aan dat de Fiom KID-DNA Databank goede privacywaarborgen biedt voor donorkinderen en donoren. Het ministerie financiert de inschrijving van donoren van voor juni 2004, zodat er voor hen geen financiële drempel is. Voor donorkinderen blijven de inschrijfkosten echter voor eigen rekening. 

Fiom pleit ervoor dat ook donorkinderen zich kosteloos kunnen inschrijven voor DNA-onderzoek. In het Algemeen Overleg personen- en familierecht van 16 mei j.l., maakten diverse kamerleden zich hard voor vergoeding van DNA-onderzoek voor geadopteerden en donorkinderen. Na de zomer komt minister Dekker van Rechtsbescherming met een Kamerbrief over zijn standpunt over het al dan niet financieren van DNA-onderzoek. 

Minister de Jonge geeft in deze nota aan dat maatschappelijke discussie een onmisbaar onderdeel is in het proces van besluitvorming. Keuzes zijn niet statisch en blijken soms herzien te moeten worden. Op het Algemeen Overleg Medische Ethiek op 6 september 2018 wordt verder gedebatteerd over deze onderwerpen.