Plotseling bevallen

Interview met verloskundige Michaela over het laat ontdekken van een zwangerschap.

Michaela is gepensioneerd verloskundige. Zij werkt aan een boek over vrouwen die pas bij de bevalling ontdekten dat ze zwanger waren. Ze heeft 17 vrouwen geïnterviewd die dit meemaakten. Daarnaast komen deskundigen zoals een huisarts, gynaecoloog, verloskundige en ambulancemedewerker aan het woord. Dit alles met respect voor de vrouwen die het is overkomen. Want daar gaat het Michaela om.

Wat is jouw motivatie om dit boek te schrijven?

Mijn dochter is plotseling bevallen. We wisten niet dat ze zwanger was, zijzelf en haar vriend ook niet. Ik ben daarbij tegen zoveel onbegrip aangelopen, veroordeling, mensen die zo’n situatie belachelijk maken. Dat heeft me pijn gedaan, gechoqueerd.

Ook in mijn werk kwam ik het af en toe tegen bij het kraambed van een vrouw die bevallen was zonder te weten dat ze zwanger was. Dan hoorde ik van mijn collega dat ze niet tot die vrouw door kon dringen en werd ik erop afgestuurd. Dan ga je op gevoel, je ziet die vrouw al argwanend in de gang staan als je binnenkomt. Je zegt alleen maar ‘Ik geloof je hoor’, zij direct in tranen en je hebt contact. Het belangrijkste voor zo’n vrouw is blijkbaar dat ze iemand tegenkomt die haar gelooft. Praktisch lukt het allemaal wel, de hele omgeving komt met kinderwagens en andere spullen, dat is het punt niet. Maar begrip, daar gaat het om.

Mensen die dit overkomen hebben eerder begrip en aandacht nodig, dan beschimpt worden. Ik vind het zo erg dat mensen het belachelijk maken of oordelen hebben. Een collega verloskundige die bijvoorbeeld zei: ‘Die moeder moet wel een heel slechte relatie met haar dochter hebben dat ze het niet gemerkt heeft’.

Het is wel al zo oud als de wereld, vrouwen die overvallen worden door een bevalling. Ik ging ook anders aankijken tegen kinderlijkjes in een park bijvoorbeeld, zou dit er in sommige gevallen misschien achter zitten? 

Er is ook helemaal geen protocol in een ziekenhuis, die weten zich vaak geen raad bij een onverwachte bevalling. Daar moet iets mee dacht ik. En in ieder geval gerechtigheid voor de vrouwen die het overkomt, dat ze niet uitgelachen worden, dat ze niet als stom, dik of geestelijk niet in orde worden gezien.

Heb je een idee hoe vaak het voorkomt?

Hoe vaak het precies voorkomt weet ik niet. Ik hoor cijfers variërend van één keer in de twee maanden in een groot ziekenhuis, tot een paar keer per jaar in een klein, regionaal ziekenhuis.

Je hebt inmiddels 17 vrouwen geïnterviewd, wat is je indruk? Hoe komt het denk jij dat vrouwen hun zwangerschap niet opmerken?

De mensen die ik heb geïnterviewd waren allemaal gewone vrouwen, allemaal volledig bij hun verstand. Van alle afkomsten, opleidingsniveaus en soorten lichaamsbouw, sommige dun, sommige dikker. Belangrijkste overeenkomst: ze worden volledig in beslag genomen door iets anders en zijn helemaal niet bezig met een zwangerschap. Sommigen hebben vanwege pilgebruik bloedingen in de stopweek aangezien voor menstruatie. Verder heb je vrouwen die echt heel erg last hebben van hun buik, galproblematiek, spastische darm, blaasontsteking, obstipatie, er speelt iets in die buik. Vrouwen komen soms misschien vijf kilo aan, vertellen ze, maar kunnen gewoon met een beetje wringen hun kleren nog aan. Eén vrouw die een tweeling kreeg heeft vanwege darmklachten foto’s laten maken waarbij de baby’s 23 weken waren, die zijn niet gezien. De artsen waren waarschijnlijk alleen maar gefocust op de darmen. 

Buitenstaanders kunnen zeggen dat ze het moeten hebben verdrongen. Die vrouwen zelf roepen: Waarom in vredesnaam? Waarom zouden we dit ontkennen? Wij willen toch ook shoppen, een echo, plannen maken? 

Hoe kan het dat ze niet dikker worden? Waar blijft het kind dan?

Ik vergelijk het zelf met Chinese vrouwen met van die kleine voetjes. Die worden van jongs af aan ingezwachteld waardoor ze klein blijven. Als je zwanger bent en je voelt dat je buik dikker wordt dan geef je je buik de ruimte. Als je geen enkele notie hebt van dat je zwanger bent geef je die ruimte niet. Je wilt die broek nog aan kunnen, houdt je buik in, trekt je riem aan. Ik heb vrouwen gezien bij zeven maanden zwangerschap die het pas net wisten en waarbij je het niet zag. Een week later hadden ze een dikke buik. Ook wordt de vrouwen na de bevalling wel verteld dat ze hun kindje blijkbaar erg naar achteren hebben gedragen. Het kunnen vrouwen zijn die sportief de buik veel gebruiken, heel sterke buikspieren hebben, een soort muurtje maken. 

Er is veel onbegrip zeg je, maak je ook mee dat de omgeving het wél begrijpt? 

Ja, in onze kennissenkring was een man die een week van te voren nog bij ons gezin op visite was en onze dochter met een platte buik zag. Een week later belde ik op dat onze dochter bevallen was. Hij zei: ‘Ik heb al 67 jaar de verhalen niet geloofd, maar nu heb ik het zelf gezien’. Ik begrijp het wel, zelf vond ik het ook moeilijk te geloven tot ik het in mijn omgeving meemaakte.

Hoe is het voor de partners?

Het grootste deel van de geïnterviewde vrouwen had een vaste partner. Die hebben het ook niet gemerkt. Een van hen vertelde hoe hij met zijn vrouw bij een vorige zwangerschap lepeltje lepeltje lag en hoe hij dan de schopjes van de baby in zijn rug voelde. Dat had hij bij deze onontdekte zwangerschap niet, dat baby’tje heeft zich heel koest gehouden. Als verloskundige heb ik vaak vrouwen gehad die de baby niet voelden bewegen, je wilt niet weten hoeveel verwijzingen naar de gynaecoloog ik gedaan heb. Ze maken zich dan ongerust, maar soms voel je de baby gewoon niet. De baby kan met de ledematen buikinwaarts liggen, die kant op schoppen, dat kan voelen alsof je darmen rommelen. Ook kan de placenta er voor liggen als een soort van stootkussentje.

Één partner had achteraf toch wel iets gemerkt. Hij heeft één keer zijn vrouw gevraagd: "Kun je niet zwanger zijn?" Maar dat kon niet, zei ze, want ze slikte de pil. Ze weet haar dikker worden aan een schildklierkwestie, hier kreeg ze medicatie voor. 

Hoe staan de verloskundigen en gynaecologen er tegenover?

Soms is er begrip en geloven ze dat de vrouw het niet wist. Maar de meesten zijn sceptisch. Ik heb wel meegemaakt dat hulpverleners onder elkaar het belachelijk maken achter de rug van de betrokkenen om. Ook achter de mijne, weet ik. Heel naar, hier valt nog veel te winnen. Een verloskundige reageerde in de pers op een plotselinge geboorte met: ‘Dit kan natuurlijk helemaal niet’. Zeer kwetsend voor de betrokkenen. Het schijnt ook een keer een gynaecoloog overkomen te zijn, dat zijn dochter plotseling beviel. Ik zou graag met hem in contact komen, maar ik kan tot op heden vanwege het beroepsgeheim niet achterhalen wie hij is. Niet iedereen wil er mee in de publiciteit. Vaak ook om maar niet met nare vooroordelen geconfronteerd te hoeven worden.  

Er zou in de opleiding aandacht aan besteed moeten worden, zodat gynaecologen en verloskundigen er meer over weten. Ook zou er een protocol gemaakt moeten worden voor deze situatie. Het komt namelijk toch vaker voor dan men denkt. En er komt zoveel op de vrouw maar ook op het medisch personeel af. Er is organisatorisch veel wat het personeel moet doen: er moet een echo gemaakt om de termijn en de ligging  te kunnen bepalen, bloedonderzoek voor bloedgroep en om vast te stellen of de vrouw een relevante ziekte of bloedafwijking onder de leden heeft en alles moet snel. Daarom is er tijdens de bevalling zelf weinig ruimte voor psychologische begeleiding. Een protocol kan helpen dit beter te organiseren. 

Een verloskundige die ik sprak heeft het drie keer meegemaakt. Zij zegt tegen de vrouw: ‘Ik snap dat je vreselijk overvallen bent en we gaan het er straks uitgebreid over hebben hoe het allemaal verder moet, maar eerst gaan we dit klusje samen klaren’. Dat vind ik mooi. Empathie, daar draait het allemaal om.

Ervaringsverhalen lezen