Gevolgen van afstand ter adoptie voor de afstandsmoeder

In de praktijk heeft Fiom niet alleen te maken met vrouwen die voor het besluit staan hun kind af te staan, maar ook met vrouwen die dat in het verleden gedaan hebben. Zij worden bijvoorbeeld benaderd door Fiom als hun afgestane zoon of dochter een zoekactie is begonnen en contact wil.

Het gebeurt ook dat zij zich zelf melden, omdat ze naar hun inmiddels volwassen kind willen zoeken. Daarnaast heeft Fiom jarenlang ervaring met hulp aan afstandsmoeders bij de verwerking van hun verleden en met gespreksgroepen voor afstandsmoeders. Bij de gespreksgroepen is het delen van ervaringen en de onderlinge herkenning heel belangrijk. 

Jannie: ‘Ik was heel verbaasd toen ik voor de eerste keer andere afstandsmoeders zag. Ze zagen er zo normaal uit!’

Bij deze vrouwen hebben de hulpverleners van Fiom gezien dat de gevolgen van het afstaan van een kind levenslang kunnen zijn. Velen hebben groot verdriet om het verlies van hun kind. Zij denken met pijn terug aan de tijd waarin zij afstand gedaan hebben.

Als zij nog geen contact hebben met hun kind zijn de belangrijkste vragen waarmee ze worstelen: gaat het goed met hem? Is hij bij lieve ouders terecht gekomen? Was het achteraf gezien een goed besluit?
Ook schuldgevoelens spelen een rol: zou hij het me kwalijk nemen? Uit angst voor veroordeling houden deze vrouwen het jarenlang geheim. Hierdoor kunnen zij zich eenzaam voelen. Het afstaan van hun kind is een enorm en vaak stil verdriet, dat kan leiden tot depressie, lage zelfwaardering en lichamelijke klachten.

Carolien: ‘Hoe ik me voelde? Verdrietig, schuldig, leeg, ja, eenzaam ook wel. Als de buitenwereld het niet weet dan houd je grotendeels de schijn op, waardoor je het ook zelf al iets wegdrukt. Maar als je dan alleen bent dan komt het hard terug. Dat heb ik in die periode wel veel gevoeld.’

Atina ‘Ik heb te maken gehad met oordelen vanuit mijn omgeving. Weet je wat dat oordeel is? ‘Jij hebt je kinderen weggedaan zodat jij lekker kunt feesten.’ Maar ze kijken niet naar de achterliggende gedachte. Ze kijken niet naar hoe mijn jeugd destijds is gegaan en dat ik mijn kinderen dat niet mee wil geven.’

Uit onderzoek lijkt dat er sprake kan zijn van een opeenstapeling van trauma’s.

  1. De omstandigheden waaronder een vrouw haar kind afstaat, zijn zwaar en kunnen traumatisch zijn: zoals verkrachting, prostitutie, geweld en illegaliteit .
  2. Daar komt de ongewenste of onbedoelde zwangerschap bij (die door sommigen pas ontdekt wordt vlak voor of tijdens de bevalling).
  3. De scheiding van het kind maakt het trauma compleet: machteloosheid, verdriet, schaamte, schuldgevoelens, boosheid, het verzwijgen.

Opluchting na adoptie

Toch ervaart niet iedereen het afstaan als een trauma. Sommige vrouwen zijn opgelucht dat hun kind op een goede plek terechtgekomen is. Zij pakken de draad van hun leven met niet al te veel moeite weer op.
Ook jaren later, als zij door hun kind benaderd worden, kunnen zij nuchter en praktisch reageren. Zij hebben de scheiding met hun kind niet als pijnlijk ervaren of zij hebben hun verleden verwerkt.

Tineke: ‘Ik vind dat hij er recht op heeft mij een keer te zien en te horen wat de redenen waren om hem af te staan. Maar ik voel me geen moeder, hij heeft al twee ouders, die hopelijk goed voor hem gezorgd hebben. Ik heb er vrede mee.’

Contact met adoptiekind is (nog) te pijnlijk

Daar tegenover staan de afstandsmoeders voor wie het nog zo pijnlijk is, dat zij er helemaal niet over willen praten. Ze willen geen contact met hun kind.

Thea, na een brief van Fiom dat haar dochter haar zocht: ‘Ik heb het achter me gelaten en wil er niet meer aan denken. Het was een afschuwelijke tijd. Mijn man is ziek, ik houd maar net mijn hoofd boven water en kan het er niet bij hebben. Ik wens ook geen brieven meer te ontvangen.’

Een grote groep afstandsmoeders is onzichtbaar. Zij zoeken niet en worden niet gezocht door hun kind - het is een wijdverbreid misverstand dat iedereen zou willen zoeken. Hoe het met deze vrouwen gaat is onbekend.

Lees meer  in het boek 'Eigen bloed'  van Astrid Werdmuller over moeders die hun kind afstaan ter adoptie’  waarin interviews staan, met acht vrouwen en een man die hun kind hebben afgestaan.

Bestel het boek 'Eigen Bloed' 

Stichting voor afstandsmoeders

In 2016 is een nieuwe stichting voor afstandsmoeders opgericht: Stichting De Nederlandse Afstandsmoeder (DNA)

‘De stichting wil er zijn voor alle ongehuwde moeders die al of niet onder dwang hun pasgeboren kind hebben moeten afstaan en die behoefte hebben aan herkenning, erkenning, een veilige plek om hun verhaal te delen, integriteit in de manier waarop ze benaderd worden en hun recht op privacy.’