Internationale DNA-databanken

Er bestaan voor donorkinderen en donoren verschillende manieren om met behulp van DNA-onderzoek op zoek te gaan naar verwanten. Dit kan door je:

  • in te schrijven in de Fiom KID-DNA Databank om in contact te komen met je donor(kind). De Fiom KID-DNA Databank maakt het primair mogelijk voor donorkinderen om, door middel van DNA-matching, hun donor te vinden.
  • in te schrijven in één of meer internationale DNA-databanken voor genealogie om in contact te komen met o.a. donorkinderen onderling van dezelfde donor / halfbroers en -zussen (en meer verwantschappen). Fiom is niet betrokken bij deze zoektocht via internationale DNA-databanken.

Is jouw zoektocht primair gericht op verwantschap met donorkinderen van dezelfde donor? Dan verwijzen we door naar internationale DNA-databanken. Deze databanken zijn hiervoor het meest geschikt. Stichting Donor Detectives NL/BE heeft hierin al veel ervaring opgebouwd. Voor ervaringen van donorkinderen zelf en informatie over een actieve zoektocht kun je bij hen terecht. Meer informatie is ook te vinden via Stichting Donorkind.
 

Verschil Fiom KID-DNA Databank en internationale DNA-databanken

De Fiom KID-DNA Databank is primair bedoeld voor het vaststellen van verwantschap tussen donorkinderen, verwekt voor juni 2004, en hun donor. Deze Databank heeft daarmee een specifiek eigen doel. Verwantschap tussen donorkinderen onderling, die in de Fiom KID-DNA Databank staan ingeschreven, kan niet altijd worden aangetoond met de huidige techniek. In een aantal gevallen komt een mogelijke verwantschap tussen donorkinderen onderling naar voren. Wanneer dit het geval is, stelt Fiom de betrokkenen hiervan op de hoogte. Om vervolgens een definitieve verwantschap aan te kunnen tonen, is altijd DNA van de moeder nodig. Let op: hier zijn extra kosten (voor de moeder) aan verbonden. Deze match tussen donorkinderen onderling is een mogelijkheid, en dus niet een zekerheid. Daarom richtten we ons bij de databank primair op het matchen tussen een donor en donorkind.

Het laboratorium van het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) slaat DNA-profielen van alle ingeschrevenen op en voert de verwantschapstesten uit. Het CWZ ontwikkelde hiervoor een methode waarbij de resultaten altijd wetenschappelijk en statistisch onderbouwd zijn.

Verre verwanten opsporen en voorbeelden van internationale DNA-databanken

Iedereen kan zich inschrijven in een internationale DNA-databank. Het is daarom mogelijk om uiteenlopende ‘bloedverwanten’ op het spoor te komen. Met deze mensen heb je een gemeenschappelijke voorouder. Hoe dichter je bij de gezamenlijke voorouder staat, hoe nauwer de verwantschap. In de Verenigde Staten (VS) verrichten meer organisaties DNA-onderzoek in het kader van genealogie (stamboomonderzoek). Bekende voorbeelden zijn Ancestry, 23andme, FamilytreeDNA (FTDNA) en gedmatch.com. In de databanken van deze organisaties worden veel gegevens bewaard en met elkaar vergeleken. Er staan veel mensen ingeschreven en dat maakt de kans op het vinden op een (verre) verwante persoon groot. Fiom is niet betrokken bij deze actieve zoektocht. 
 

Gebruikte technieken

Fiom KID-DNA Databank

Het laboratorium van het CWZ matcht personen aan de hand van Short Tandem Repeat (STR) technieken. 

DNA-databanken voor genealogie

De genetische genealogietesten (internationale DNA-databanken) werken op basis van single nucleotide polymorfisme (SNP) methoden. Dit is een andere manier van testen. STR-profielen en SNP-profielen zijn onderling niet vergelijkbaar en kunnen niet worden uitgewisseld. Bij de SNP-methode wordt getest op een paar honderd duizend markers tot een paar miljoen markers (afhankelijk van de kits die organisaties gebruiken, er zijn diverse kits die variëren tussen 250.000 en 2,2 miljoen markers). Deze SNP-markers zijn losse baseparen (AT of CG), welke regelmatig verspreid over alle chromosomen liggen. Voor een betrouwbare inschatting van bijvoorbeeld tweedegraads verwanten heb je minimaal 50 tot 100.000 van deze markers nodig. 

Vervolgens kan ingeschat worden om welke graad van verwantschap het gaat. Daarvoor zijn een aantal totaal verschillende benaderingen. FTDNA gebruikt hiervoor 'centimorgans', andere benaderingen zijn gebaseerd op andere vergelijkingen. Extra informatie, zoals de leeftijd van de mogelijk verwante persoon, is altijd een extra nuttige bron van informatie. Leeftijd kan bijvoorbeeld een indicatie geven over de generatie waartoe de verwant behoort. 

Als ook het DNA van de moeder van een donorkind wordt ingevoerd in de databank, kunnen de verwanten - waarmee zij ook matcht - weggestreept worden in de zoektocht naar de donor.

Zoektocht via internationale DNA-databanken

Steeds meer zoekers geven aan dat zij het prettig vinden dat zij, in een genealogische databank, hun eigen testomgeving kunnen beheren. Om zo voortdurend te kunnen volgen aan wie zij gematcht zijn. Het samenstellen van stambomen vergt tijd en inzet. De internationale DNA-databanken bevatten profielen die zijn verzameld voor stamboomonderzoek. Mensen die staan ingeschreven, hebben zelf vaak interesse in stamboomonderzoek en staan (meestal) open voor contact. Via matches en aanvullend (stamboom)onderzoek kunnen ook hun verwanten (onverwacht) benaderd worden in de zoektocht.

Internationale DNA-databanken bieden geen begeleiding bij het benaderen van personen waarmee een match heeft plaatsgevonden. Hulp kan men wel vragen aan andere zoekers in een internet-community van bv. Stichting Donorkind of Stichting Donor Detectives NL/BE. Ook kan men zelf een hulpverlener inhuren. De stichting Donor Detectives NL/BE helpt donorkinderen in hun actieve zoektocht.

Eerdere match in internationale DNA-databank

Bij Fiom zijn alleen DNA-profielen opgenomen van donoren en donorkinderen die zich vrijwillig hebben ingeschreven. Er zijn nu bijna 1500 inschrijvingen. Als er sprake is van een match, waarbij het CWZ de hoogste (en wettelijk verplichte) graad van betrouwbaarheid hanteert, kan toegewerkt worden naar een eventuele ontmoeting. De snelheid van het constateren van een match, hangt samen met het aantal personen dat staat ingeschreven in de Fiom KID-DNA Databank. Waarbij geldt: hoe meer inschrijvingen, hoe succesvoller de Databank én hoe meer matches.

In internationale DNA-databanken staan tienduizenden mensen om hele diverse redenen ingeschreven, waardoor de kans groter is dat er matches naar voren komen. Daarna kan een investering nodig zijn in speurwerk en stamboomonderzoek om bij de donor uit te komen (dit geldt niet voor donorkinderen onderling).

De Fiom KID-DNA Databank maakt het primair mogelijk voor donorkinderen om, door middel van DNA-matching, hun donor te vinden. In een aantal gevallen komt een mogelijke verwantschap tussen donorkinderen onderling in de Fiom KID-DNA Databank naar voren. Wanneer dit het geval is, stelt Fiom de betrokkenen hiervan op de hoogte. Om vervolgens een definitieve verwantschap aan te kunnen tonen, is altijd DNA van de moeder nodig. Let op: hier zijn extra kosten (voor de moeder) aan verbonden.

Begeleiding Fiom bij matches Fiom KID-DNA Databank

Fiom biedt na een match begeleiding aan alle betrokkenen uit de Fiom KID-DNA databank. We zien dat sommige donoren dit - bij inschrijving - een voorwaarde vinden. Ook veel donorkinderen geven aan de begeleiding bij de voorbereiding op de eerste ontmoeting op prijs te stellen. Uiteraard is het ook mogelijk om zelf het gewenste contact vorm te geven.
Fiom legt na een match discreet contact met de donor, zodat deze zich kan voorbereiden. Er kan rekening worden gehouden met verwachtingen en wensen. Het is belangrijk dat de donor, maar ook het donorkind, vooraf een begrenzing kan aangeven.

In geen geval, ook niet als contact gelegd is of gaat worden, verstrekt Fiom identificerende gegevens over en weer, zonder toestemming van beide partijen.