Erfrecht na adoptie

Van wie erf ik?

Wanneer iemand overlijdt, wordt de nalatenschap in eerste instantie verdeeld over diens echtgenoot/echtgenote en kinderen. De wet (artikel 4:10 Burgerlijk Wetboek) geeft hierbij uitdrukkelijk aan dat het gaat om personen die in ‘familierechtelijke betrekking’ tot de overledene stonden.

Door adoptie worden de familierechtelijke banden met je biologische familie verbroken. Je bent nu juridisch het kind van je adoptieouders. Dit betekent dat wanneer één van je biologische ouders overlijdt, jij niet automatisch recht hebt op een deel van de erfenis. Je staat nu in familierechtelijke betrekking met je adoptieouders en zult dus van hen erven.

Erven van je biologische ouders

Je erft alleen van je biologische ouders als zij jou hebben opgenomen in hun testament. Juridisch gezien ben je echter geen kind meer van je biologische ouders. Dat heeft gevolgen voor het tarief van de erfbelasting (het successierecht). De Belastingdienst slaat je aan volgens het hoogste tarief: ‘derde verkrijgers’. Dit betekent dat jij meer belasting betaalt over het deel dat aan jou wordt nagelaten, dan kinderen die niet ter adoptie zijn afgestaan.

Als je een erfenis uit het buitenland krijgt, dan erf je meestal volgens het recht van het land van de erflater. In dat geval betaal je belasting in het land van de erflater volgens de wetgeving van dat land. Nederland kan dan geen aanspraak maken op de heffing van erfbelasting.

Bezwaar maken

In december 2011 heeft een geadopteerde hierover een klacht ingediend bij de commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven. De man was direct na zijn geboorte ter adoptie afgestaan. In 2003 heeft hij zijn biologische moeder opgespoord en met haar een relatie opgebouwd. In 2009 overleed de biologische moeder en bleek dat zij haar zoon in haar testament voor de helft van de nalatenschap als erfgenaam had benoemd.

De staatssecretaris van Financiën heeft in deze specifieke situatie besloten om de hardheidsclausule* toe te passen. De man kreeg hierdoor dezelfde rechten toegewezen als een juridisch kind.

*Een bepaling in een wet of verordening die het mogelijk maakt om ten gunste van de belanghebbende af te wijken van wat in de wet of verordening is bepaald.

Deze uitspraak is niet juridisch bindend. Het is geen wettelijke regeling of aanpassing van een wet. Wel moeten gelijke gevallen, gelijk behandeld worden. Lees voor de omstandigheden en de beslissing van de commissie het verslag.

Wat moet je hiervoor doen

  1. Jouw biologische vader of moeder moet een testament laten opmaken. Hierin moet zijn vastgelegd wat hij of zij aan jou (zijn of haar afgestane kind) na wil laten.
  2. Als je biologische vader of moeder is overleden, doe je aangifte successierecht op basis van het tarief voor verwanten (kinderen).
  3. Wanneer de inspecteur van de Belastingdienst dit niet accepteert, moet je tegen de (hogere) aanslag bezwaar maken. In dit bezwaar doe je beroep op de hardheidsclausule, zoals toegepast door de Commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven in haar uitspraak van 15 december 2011 (stukken Tweede Kamer der Staten Generaal, vergaderjaar 2011-1012 onder nummer 33030, nr. 9).

Let op: Of de staatssecretaris in jouw geval ook het tarief en de vrijstelling (die geldt voor (juridische) kinderen ) toepast , hangt af van de situatie. Is jouw situatie gelijk/vergelijkbaar aan de situatie waarover de commissie in december 2011 heeft besloten? Dan is de staatssecretaris hiertoe verplicht. Ligt jouw situatie anders? Dan kun je om een beslissing vragen door een klacht in te dienen bij de commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven.