Zoeken naar verwanten via DNA-databanken

Iedereen heeft het recht om te weten van wie hij of zij afstamt. Donorkinderen verwekt voor 2004 met een anonieme donor weten niet van wie zij afstammen. Zij weten ook niet of en hoeveel andere donorkinderen dezelfde donor hebben. Via DNA kun je op zoek gaan naar biologische verwanten. Dit kan via de Fiom KID-DNA Databank en via internationale DNA-databanken. Wat zijn de verschillen? Welke databank past het beste bij jou? Kan het ook waardevol zijn om jezelf in meerdere databanken in te schrijven? 

Fiom KID-DNA Databank

De Fiom KID-DNA Databank is in 2010 samen met het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis opgericht zodat donorkinderen die in Nederland zijn verwekt voor juni 2004, via DNA op zoek kunnen gaan naar hun anonieme donor. In de databank wordt de Short Tandem Repeat (STR)-techniek gebruikt voor het onderzoeken van verwantschap tussen biologische ouder en kind. Dit betekent dat de databank zich richt op de match tussen donor en donorkind.

In de loop der jaren werd steeds duidelijker dat donorkinderen ook behoefte hebben aan informatie over andere donorkinderen met dezelfde donor: halfbroers en/of halfzussen. De STR-techniek is niet geschikt om verwantschappen tussen donorkinderen aan te tonen.

Ontwikkeling Fiom KID-DNA Databank 

Sinds 2017 kijken we samen met het CWZ hoe de databank beter ingezet kan worden om verwantschappen tussen donorkinderen te onderzoeken. Het is tot op heden niet mogelijk om een andere techniek dan de STR-techniek aan de databank toe te voegen.

In 2017 is het virtuele donorprofiel ontwikkeld om matches tussen donorkinderen in beeld te brengen. Een virtueel donorprofiel is een DNA-profiel dat opgesteld is aan de hand van de DNA-profielen van verschillende donorkinderen van dezelfde onbekende donor. Het virtuele donorprofiel komt overeen met het werkelijke DNA-profiel van de donor. Donorkinderen die matchen aan hetzelfde virtuele donorprofiel, hebben dezelfde spermadonor en zijn dus elkaars halfbroers en/of halfzus. Op deze manier heeft de Fiom KID-DNA Databank al bijna 300 donorkinderen aan elkaar gematcht. Het onderzoek naar het uitbreiden van de gebruikte techniek blijft onder de aandacht. 

Internationale DNA-databanken 

In hun zoektocht naar halfbroers en halfzussen schrijven steeds meer donorkinderen zich in internationale DNA-databanken (zoals MyHeritage, Family Tree DNA, 23andMe en Ancestry) in. In deze databanken wordt gebruikt gemaakt van een andere DNA-techniek, namelijk de single nucleotide polymorfisme (SNP)-techniek. Deze techniek maakt het mogelijk om via DNA verschillende soorten verwanten te vinden. Van heel dichtbij (bijvoorbeeld een broer) naar heel ver weg (bijvoorbeeld een achter-achter-achternicht). Via deze route kunnen uiteenlopende verwanten gevonden worden, waarbij sprake is van een gemeenschappelijke voorouder. Hoe dichter je bij de gezamenlijke voorouder staat, hoe nauwer de verwantschap. Soms is aanvullend stamboomonderzoek nodig om DNA-matches te begrijpen en te verifiëren.

Wat betekent het verschil in techniek voor jou? 

De Fiom KID-DNA Databank richt zich op verwantschap tussen donor en donorkind. Via een match met een donorprofiel kunnen donorkinderen onderling aan elkaar gematcht worden. Je stamt dan allebei af van dezelfde donor wat betekent dat jullie halfbroer of -zus van elkaar zijn. Verwantschappen tussen donorkinderen zonder dat er een donorprofiel bij betrokken kunnen niet tot nauwelijks aangetoond worden binnen de Fiom KID-DNA Databank. 

Via de internationale DNA-databanken word je aan biologische verwanten gematcht. Soms is dit iemand die verder van je af staat, in andere gevallen match je direct aan een halfbroer of -zus of donor. Al veel donorkinderen hebben op deze manier donorverwanten gevonden. 

Doordat de techniek in de internationale DNA-databanken beter toegerust is op de match tussen donorkinderen onderling kan het voorkomen dat er via die weg wel een match gevonden wordt tussen twee donorkinderen, terwijl deze match niet uit de Fiom KID-DNA Databank naar voren komt. Er is eerst een link met een donorprofiel nodig voordat de match tussen deze donorkinderen naar voren komt uit de Fiom KID-DNA Databank. Het kan dus waardvol zijn om via beide routes op zoek te gaan naar biologische familie. 

Kosten en begeleiding DNA-databanken 

De kosten van de Fiom KID-DNA Databank en inschrijvingen van donoren en donorkinderen worden vergoed door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport als de donatie of verwekking in Nederland plaatsvond voor juni 2004. Dit geldt ook voor de begeleiding die je van Fiom krijgt. Voor het opstellen van een virtueel donorprofiel is soms aanvullend onderzoek nodig waar een eigen bijdrage aan verbonden is. 

Voor de actuele kosten van de verschillende internationale DNA-Databanken verwijzen we je door naar de pagina van de DNA-databanken. Bij deze DNA-databanken word je niet begeleid bij een match. Heb je hier wel behoefte aan, dan kan Fiom of Stichting Donorkind met je meedenken.

Privacy DNA-databanken

Er worden hoge eisen gesteld aan de betrouwbaarheid en privacy van de Fiom KID-DNA Databank. De Fiom KID-DNA Databank is onafhankelijk van opzet en er wordt niet gelinkt naar enig ander register. Daarnaast wordt discretie gegarandeerd en zal de data nooit voor commerciële doeleinden worden gebruikt. 

Er wordt in de media en politiek veel gesproken over de betrouwbaarheid en privacy van internationale DNA-databanken. Wij raden aan om de ontwikkelingen van de DNA-databanken te blijven volgen en de privacyverklaring of het regelement van de DNA-databank waar jij je inschrijft te lezen. Meer informatie over privacy

Ervaringen van donorkinderen

Ben je benieuwd naar ervaringen van andere donorkinderen? Lees hun ervaring met internationale DNA-databanken en de Fiom KID-DNA Databank. Je kunt ook zelf je verhaal insturen.